Znaczenie wartości w wyborze zawodu

Znaczenie wartości w wyborze zawodu

 

Zachęcam uczniów klas VII do zapoznania się z tym artykułem i zastanowienia się nad swoimi  wartościami z kontekście wyboru zawodu.

     Kiedy młody człowiek staje przed wyborem ścieżki zawodowej, często jest zagubiony. Nie zna zawodów, nie ma wiedzy o rynku pracy. I co najważniejsze - nie zna siebie. To wszystko sprawia, że młody 14-15 - letni człowiek  staje przed dylematem: co dalej? Kim chcę zostać? Co mam robić? Skutki nietrafionego wyboru bywają bolesne: przedwczesne wypalenie zawodowe, niska jakość naszej pracy, ogólna frustracja, brak satysfakcji, duże napięcie emocjonalne, utrudnione relacje interpersonalne. Zwłaszcza, że XXI wiek kreuje wizerunek osoby odnoszącej sukcesy zawodowe. Oczekuje się Wielkich karier, Wielkich pieniędzy, Wielkich wyzwań. Jak się w tym odnaleźć? Jak sobie pozwolić na własną, niezależną drogę? Świadomy wybór oznacza często postępowanie wbrew najbliższemu otoczeniu – wizji rodziców, presji środowiskowej. Ale przede wszystkim oznacza wielką odwagę w nazwaniu tego, kim jestem. Czego na pewno nie chcę robić. Wybór właściwej ścieżki kariery zależy od dwóch rodzajów czynników – wewnętrznych i zewnętrznych. Do czynników wewnętrznych należą: temperament, osobowość, zainteresowania, stan zdrowia, możliwości intelektualne, zasoby wewnętrzne, system wartości. Żaden z powyższych czynników nie jest ani mniej ani bardziej ważny. One wzajemnie się przeplatają i często wynikają jeden z drugiego. Nie będziemy chwilowo zajmować się pozostałymi komponentami. Skupmy się na wartościach. Czym ona są? Co to znaczy system wartości? Jak go w sobie rozpoznać? Jak nauczyć się własnej mapy? Czy są one niezmienne? Czy to w porządku jeśli się zmieniają? Często uczniowie pytają  o wartości. Mylą je z systemem moralnym i etycznym, łączą z katalogiem religijnym. Prawie każdy może odpowiedzieć na pytanie: 3 najważniejsze wartości w życiu. Padają wtedy odpowiedzi: rodzina/związek, zdrowie, religia, pieniądze, prestiż… Ale jak to się ma do pracy? Warto posłużyć się przykładami, by łatwiej zrozumieć. Czy na przykład zdeklarowany weganin mógłby pracować w rzeźni, masarni, sklepie mięsnym? Czy osoba całe życie borykająca się z problemem alkoholowym mogłaby pracować w marketingu wytwórni wódek lub w pubie? Czy ktoś, kto deklaruje, że najważniejsza jest dla niego rodzina – niekoniecznie w aspekcie zarabiania na nią, ale aktywnego spędzania czasu i uczestnictwa w życiu domowym, dobrze czułby się w pracy wymagającej dłuższych delegacji czy pracy poza granicami kraju? Przykłady mogą wydawać się banalne lub oczywiste, ale doświadczenie uczy, że wcale tak nie jest. Że nasi klienci ani nie znają swoich wartości, ani w taki sposób nie myślą o potencjalnych pracach. Poza merytorycznym wyjaśnieniem, czym są wartości, jak je możemy zrozumieć i do czego nam w życiu służą, jest to swoisty kierunkowskaz, który podpowiada jak żyć, w którą stronę iść. Odpowiada on na podstawowe pytanie – czy Ja tego chcę, czy to jest dla mnie ważne, czy to jest w zgodzie ze mną, czy to nie przekracza moich granic. A w miejscu „To” można wpisać jakiekolwiek zajęcie, pomysł dotyczące zarówno merytorycznej części pracy jak i formalnej. Czy to będzie w zgodzie ze mną, jeśli będę musiała pracować w elastycznym wymiarze godzin? Czy będzie w zgodzie ze mną praca w tym obszarze (np. sprzedaż kosmetyków, alkoholu, papierosów, ubrań…)? Jeśli tak, czy istnieją dla mnie jakieś ograniczenia w tym wymiarze? Np. chętnie mogę pracować w branży tekstylnej, ale ważne dla mnie jest to, żeby odzież była szyta w zgodzie z fair trade, w kontrolowanych fabrykach, nie zatrudniająca dzieci, itd. Drugim ważnym elementem pracy z wartościami klienta, jest przekazanie mu wiedzy, że wiele z wartości jest adekwatnych tu i teraz. Że to ten obszar, który może się zmieniać wraz z naszym rozwojem. Wiele osób twierdzi, że nasze wewnętrzne sumienie  jest niezmienne. Nic bardziej mylnego. Człowiek jest z natury istotą zmienną i podlegającą rozwojowi. To, co ważne dla dwudziestolatka, może kompletnie zmieniać się wraz z naszym rozwojem osobowo – zawodowym. Z upływem lat stajemy się coraz bardziej uważni na siebie i swoje potrzeby. I nasz system wartości może się precyzować i zmieniać. Ważne jest to, że nie ma uniwersalnych norm dobre/złe. Niektórzy uczniowie mogą nie chcieć pracować w farmacji, uważając postępowanie koncernów za nieetyczne, inni będą chcieli się angażować w badania i we wsparcie medycyny wierząc, że to ratuje innym życie. Wymaga bowiem od nas uważności na swoje przekonania i wartości. Bowiem to, że ja mam następujący pogląd i przekonanie i nigdy bym nie zrobiła tego lub tamtego, wcale nie oznacza, że musi być to właściwe dla innych. Jest to niezwykle ważne, zwłaszcza w pracy z młodymi ludźmi, którzy mogą mieć niesprecyzowane własne poglądy i być podatni na wpływ kogoś, kogo postrzegają jako eksperta w dziedzinie. Czasami w mojej pracy zdarzają się momenty, kiedy trudno zachować neutralność i powagę. Istnieje wiele możliwych i ciekawych ćwiczeń pozwalających odkryć i nazwać wartości. Część z nich jest ogólnodostępna i dość prosta w przeprowadzeniu. Zacznę więc od podstawowego. Poproszę Was byście wymienili 10 najważniejszych wartości w życiu prywatnym. Zapraszam Was abyście się zastanowili, nad tym co jest najważniejsze. Zachęcam Was do nieoceniania siebie. Nie ma dobrych i złych wartości. Każda jest właściwa człowiekowi i każda stanowi kawałek ważnej dla niego przestrzeni. Następnie proszę  o wybranie 3 najważniejszych wartości. Często okazuje się wtedy, że wcale nie są oznaczane, te które były na górze wyliczanki. Zachęcam Was  do pogłębienia tematu. Doprecyzujcie po kolei wartości które wymieniliście – co dokładnie dla Was oznacza samorozwój? Czy na przykład jest to praca, w której duża część czasu będzie poświęcona na aktualizowanie wiedzy? Choć dzisiaj oczywiście trudno wskazać branże, w której nie ma samorozwoju i podążania za rozwojem. Innym ćwiczeniem – ciekawym, jest tworzenie mapy wartości. To ćwiczenie z zakresu arteterapii jest proste, ale angażujące różne zmysły i bardzo plastyczne. Potrzebujecie zaledwie kilku starych gazet. Poproszę byście w zgodzie ze sobą wybrali to, co uważacie za swoje wartości. Mogą to być obrazki, słowa – bez ograniczeń.  Naklejcie je wszystkie na oddzielną kartkę i zastanówcie nad interpretacją i przełożeniem na wybór dalszej ścieżki zawodowej. Kolejnym ćwiczeniem z zakresu projekcyjnych jest wybranie ulubionego bohatera literackiego czy filmowego i prześledzenie tego wyboru. Jakimi wartościami kierował się tenże bohater? Na ile był ich świadomy i na ile było to dla niego ważne? Wartości w naszym życiu wpływają nie tylko na to kim jesteśmy, co robimy, ale także na to gdzie i z kim pracujemy. Tego, w jakim miejscu chcemy pracować: biuro, stara czy nowa kamienica, zieleń, ruch, czy stabilność. Grupa zawodowa z którą chcemy pracować. To wypadkowa wielu rzeczy, (to o czym mówiliśmy na lekcjach z doradztwa w realu) – zarówno temperamentu, osobowości, ale także systemu wartości. System wartości to także tradycje rodzinne, typy karier które w rodzinie występują (etatowy – prywatny bądź w jednostkach administracji publicznej, własna przedsiębiorczość, tradycje rodzinne – prawnicy bądź lekarze itd.). Na ile system wartości w  Waszej rodzinie  jest tożsamy, na ile  macie odwagę się mu przeciwstawić. Zachęcam Was, byście  świadomie poszukiwali siebie. Zadawali sobie pytania co lubię, co jest dla mnie ważne, co jest moim Ja. Odkrywanie tego i poszukiwanie pracy, która spełni Wasze wewnętrzne oczekiwania, daje gwarancję satysfakcji w życiu. Poczucia wewnętrznej zgody i harmonii. Tylko wtedy kariera zawodowa ma sens, nadaje kierunek życiu. A żeby to dobrze wykonywać– rozwijajmy siebie nieustannie poszukując odpowiedzi – co jest dla mnie w życiu ważne. A odpowiedź będą stanowiły wartości właśnie.

Anna Łepecka

[ Cookies - info ]Oprogramowanie CMS: DragoN-NogarD © ( www: http://nogard.pl )